Amsterdam, donderdag 19 april 2001
Ze zei nooit: ga je gang maar

ROB ROMBOUTS 


Liet Sandra B. haar minderjarige, zwakbegaafde dochter misbruiken om haar eigen incestjeugd te bagatelliseren? Het zou kunnen, oordeelde een psychiater. Maar hij sloot niet uit dat ze tot medewerking was gedwongen door haar toenmalige vriend. 


HALF DRIE. Medicatietijd. Advocaat H. Seegers reikt zijn cliënt Sandra B., verdacht van medeplichtigheid aan verkrachting van haar dochter, een witte envelop aan. Ze scheurt het omslag open, de bode reikt een bekertje water aan, het hoofd wordt in de nek gelegd. We kunnen verder. 

Vlak voor de zitting had Sandra al 'injecties' gehad en uit een medisch rapport bleek dat ze epileptisch is en vanwege hartproblemen al twee keer is 'gedotterd'. ''Ik ben op. Ik heb zeven infarcten gehad.'' 

De 38-jarige Sandra B. werd verweten dat ze toekeek hoe haar toen veertienjarige dochter in 1997 ten minste vijf keer werd verkracht door Nico L. Deze creep (uitdrukking van Seegers) is hiervoor veroordeeld tot drie jaar cel. Bovendien werd hij nog eens tot acht jaar veroordeeld wegens vergelijkbare feiten, onder meer met zijn eigen kinderen. 

Door de dochter te verkrachten, kwam Nico niet alleen aan zijn gerief, het was bovendien de bedoeling dat ze zwanger zou raken. Dan zou het meisje, dat in een inrichting was geplaatst, weer thuis komen. 

De zaak was aan het rollen gekomen toen Sandra in mei 1998 aangifte deed. 

''Ik was verstijfd van angst toen Nico haar verkrachtte.'' Maar Sandra had nooit gezegd: 'Ga je gang,' zoals háár moeder had gezegd toen zij in haar jeugd door haar dronken stiefvader was misbruikt. 

Nico, een zware drinker die in het café wel eens mensen 'afroste' en met wie ze sinds begin 1996 samenwoonde, bedreigde haar continu. Met een pistool en een bijl. 

''Als ik mijn dochter ophaalde, reed hij mee. Hij zette een pistool op mijn hoofd. Hij zou me een blauwe boon geven. En bij wie kwam mijn dochter dan terecht? Hij schoot in de deur. Ik zat in de zolderkamer vastgebonden aan bed. Ik moest mijn eigen urine drinken.'' 

Ook toen Nico vastzat en Sandra bij zijn ouders inwoonde, had hij haar onder de duim. Dat ze kaarten met liefhebbende teksten naar de gevangenis stuurde, gebeurde onder dwang, aldus Sandra. ''Ik werd in een auto gezet en vrienden van Nico zeiden me wat ik moest schrijven. Ik heb het braaf gedaan om mijn dochter te redden.'' 

Officier van justitie J. van Luyn kon het niet geloven. ''U schreef dat jullie toch zo'n prachtgezin vormden, dat u Nico zo miste, dat uw dochter hem zo miste, dat uw hart voor hem tikte. Op de kaarten stonden tussen de teksten x-jes. Ook gedicteerd?'' 

Van Luyn eiste tien maanden plus vijf maanden voorwaardelijk. Van haar mag Sandra, die al zeven maanden vastzat, het restant vervangen door een werk- of leerstraf sociale vaardigheden. 

Sandra werd zelf seksueel misbruikt door stiefvader en broer. Op haar vijftiende trok ze in bij de ouders van haar vriend met wie ze op haar zeventiende ging samenwonen. Op haar twintigste werd ze zwanger, na vier jaar strandde het huwelijk. 

Een psychiater oordeelde dat Sandra B. een gave had 'slechte' mannen uit te zoeken van wie ze afhankelijk werd. Bovendien zoekt ze de schuld altijd bij anderen. De psychiater kon niet goed doorgronden wat er was gebeurd. Als er sprake was geweest van dwang, dan is de kans op herhaling niet aanwezig. 

Maar het was ook mogelijk dat Sandra haar dochter wilde laten beleven wat ze zelf had moeten doormaken. Met als doel zich ervan te overtuigen dat hetgeen ze had ervaren zo erg niet was - een bekend verschijnsel bij incestslachtoffers. In dat geval achtte de psychiater Sandra enigszins ontoerekeningsvatbaar. 

Advocaat Seegers koos voor de eerste optie van de psychiater. Hij vroeg ontslag van rechtsvervolging wegens psychische overmacht. Gezien Sandra's karakter was het al heel wat dat ze aangifte had gedaan. ''Ze is erin getrokken omdat Nico haar in zijn macht had.'' 

Bovendien had de dochter tijdens een studioverhoor niet gezegd dat de moeder ooit naakt had meegedaan. En Sandra had gepoogd haar dochter te beschermen door vriendinnetjes te laten logeren. Dat vond de rechtbank opmerkelijk: klaarblijkelijk waren de dreigementen van Nico niet zodanig geweest dat ze de vriendinnetjes had weggestuurd. 

Sandra, die een nieuwe relatie heeft, zei zich schuldig te voelen omdat ze het misbruik niet had kunnen voorkomen. Dat is tegenstrijdig, vond rechter R. van Os-Lang. ''Waarom voelt u zich schuldig als u er toch niets aan kon doen?'' 

Copyright: Het Parool