Zondag 13 maart 2005 
'Hoe is het mogelijk dat zo'n misdrijf kan verjaren?'

 

Zaandam - Afgedankt voelt ze zich. Marjolein (34) is op jonge leeftijd jarenlang seksueel misbruikt door haar broer die dat veel later heeft toegegeven en spijt heeft betuigd. Maar iedere dag nog worstelt Marjolein met wat er is gebeurd. Vooral omdat ze niet bij haar familie terecht kan. ,,Ik word beschouwd als een lastpak.'' De houding van de familie ervaart ze als het wrijven van zout in een gapende wond. Daarom wil ze aangifte doen. Maar bij de politie komt ze opnieuw in de kou te staan. Het misdrijf is verjaard. Marjolein komt uit een groot gezin. Een gegoede familie. Met hoogopgeleide mensen. Zo op het oog niets aan de hand. Broer Joep, intelligent en goed ogend, is zes jaar ouder dan zij.

Illustratie: Sylvia Beczynski

Ze weet niet meer wanneer het misbruik begon. ,,Van jongs af aan'', zegt ze tegen de talloze therapeuten waar ze vanaf haar achttiende tegenaan praat. ,,Vanaf mijn zesde, zevende jaar misschien.''

Het begon volgens haar onschuldig met het spelen van doktertje. ,,Ik geloof dat ik het de eerste paar keer zelf ook wel spannend vond.'' Dat is volgens haar uit de hand gelopen. Het mondde uit in allerlei seksuele handelingen, uitgezonderd penetratie. Marjoleins therapeuten vinden het trouwens allemaal niet zo onschuldig wat Joep deed. Die menen dat Joep wel degelijk wist wat hij deed. Maar Marjolein blijft volhouden dat hij dat niet wist.

Het gebeurde op momenten dat hij door zijn ouders werd gestuurd om haar te helpen met haar huiswerk. ,,Altijd boven, op mijn slaapkamer.'' Of als ze samen een fietstochtje maakten. Het kwam niet bij haar op Joep te ontlopen. ,,Toen ik borsten en schaamhaar kreeg voelde ik me er nog erger verlegen mee. Angstig zelfs. Ik vond het raar dat hij degene was die mijn borsten ontdekte. Dat híj zag dat ik schaamhaar kreeg.'' Het stopte toen Joep een vriendin kreeg. Marjolein bleef in verwarring achter. Zag ze wel goed wat er allemaal was gebeurd? Verzon ze het niet? Het duurde lang eer ze tot de conclusie kwam dat ze niet gek was.

Maar toen begon ze zichzelf de schuld te geven. ,,Ik liet het gebeuren. Ik heb me nooit bedreigd gevoeld.'' Ze zocht verklaringen voor het gedrag van haar broer. Was het niet 'gewoon' zo dat haar broer onzeker was over meisjes en dat hij haar nodig had om hem daarvan af helpen? Ondertussen voelde ze zichzelf wegzinken. Het was niet mogelijk seks te hebben met vriendjes. ,,Zo'n stijve piemel. Nee, die kon ik niet zien. Ik voelde me absoluut niet vrij.''

Ze kreeg zelfmoordneigingen en strandde bij de Riagg. Daar leerde ze dat een broer, of een vader, of een oom, of willekeurig wie, zijn handen thuis moet houden en van jonge meisjes af moet blijven.

Onderwijzeres
Tien jaar lang sprak Marjolein in therapie over thuis en Joep. Ze maakte deel uit van een incestgroep. Ze werkte als onderwijzeres en leerde haar huidige man kennen. ,,Als hij er niet was geweest was ik er ook niet meer geweest'', zegt ze over de man die niet alleen haar kreeg maar ook haar incestprobleem.

Het waren tien lange jaren van geworstel om boven te blijven. Toen pas kwam ze ermee naar buiten. Ze sprak haar broer aan. Hij bekende. Dat is volgens Marjolein heel bijzonder. ,,Meestal ontkennen de daders.'' Hij bood zelfs zijn excuses aan. ,,Ik geloof dat hij ook wel zag dat het niet goed met mij ging en ik denk dat hij mijn zelfdoding niet op zijn geweten wilde hebben.''

Aangifte doen kwam niet in haar op. Het is opvallend hoezeer Marjolein haar broer verdedigt. Hoeveel begrip ze voor hem heeft. Ze noemt hem 'lief'. Ze was er niet op uit zijn leven te verwoesten. Ze toont clementie. ,,Hij heeft een gezin. Dat kan ik niet kapot maken'', zegt ze. En: ,,Iemand die veroordeeld is voor seksueel misbruik van een kind heeft in de gevangenis geen leven.'' En: ,,In de gevangenis wordt hij geen beter mens.''

De bekentenis van haar broer deed haar goed. Ze dacht dat die het begin was van een nieuw leven waarin de gebeurtenissen een plaats zouden kunnen krijgen. Dat de familie partij zou kiezen voor haar en een tijdlang boos zou zijn op Joep. Maar dat viel vies tegen. De familie gaf niet thuis. Ze moest het maar laten rusten, werd er gezegd. Wat moest de familie ermee? Het was hen niet eens duidelijk wat er allemaal tussen Joep en Marjolein is voorgevallen.

Op familiefeestjes maakte Marjolein zich onmogelijk. Ontstak ze regelmatig in woede-uitbarstingen. Bijvoorbeeld toen ze hoorde dat een nichtje ging logeren bij haar broer. En toen haar vader te berde bracht dat een ander nichtje, waarvoor onderdak werd gezocht, bij Joep kon worden ondergebracht. Omdat Joep een groot huis heeft. ,,Je weet niet of hij het weer zal doen. Maar je moet de kat niet op het spek binden. Is het niet zo dat de meeste daders van seksueel misbruik recidiveren? Zie het maar als een verslaving'', zegt ze, terwijl ze haar brandende sigaret van de asbak pakt. ,,Het is ook heel moeilijk om te stoppen met roken.'' Maar haar waarschuwingen werden in de wind geslagen. De familie zag haar liever gaan dan komen. ,,Joep en zijn gezin worden gezellig overal uitgenodigd. Ik kom aan het einde van de dag als iedereen weg is, als er geen gevaar meer te duchten valt van mij. Ze begrijpen niet dat ik troost en steun zoek als ik ze toebijt dat ik ze nooit meer wil zien. Dat ik hoop dat de volgende dag iemand met een bos bloemen voor de deur staat.''

Op het werk was het niet anders. Als ze een geval van incest vermoedde werd ze niet serieus genomen. Dan was ze daar volgens haar collega's te zeer op gebrand. Ze weet wel dat ze eigenlijk geen vertrouwen meer heeft in de mensen maar noemt het wrang dat in twee gevallen later is gebleken dat ze het bij het rechte eind heeft gehad. ,,Als incestslachtoffer krijg je een neus voor die dingen.''

Dat voor Marjoleins gevoel iedereen haar liet vallen was een hard gelag. ,,Ik ben nog kwader op de familie dan op Joep.'' Binnen de kortste keren was ze niet meer in staat te werken. Ze belandde in de WAO. Nu zit ze thuis met de twee kinderen die ze ondertussen ook heeft gekregen. En ze kan niet voor ze zorgen. ,,Het gezin waaruit ik kom, daar ben ik de hele dag mee bezig'', zegt ze, terwijl ze laat zien wat het resultaat is van zoektochten op internet naar alles wat te maken heeft met incest. ,,Het gezin dat ik heb gesticht staat op nummer twee.''

Levenslang
En zo is niet alleen Marjolein slachtoffer van haar broer. Haar hele gezin heeft op deze manier levenslang. Joep spreekt ze al jaren niet meer. De therapeuten zeggen volgens haar dat ze ook moet breken met de rest van de familie.

Als de wraakgevoelens hoog oplopen overweegt ze 'iedereen' dood te schieten. ,,Doe ik niet hoor'', voegt ze er geruststellend aan toe. Stelt ze zich voor dat Joep achter de tralies belandt. Vorig jaar voegde ze eindelijk de daad bij het woord en ging ze naar de politie om aangifte te doen. Het was te laat. ,,Hoe is het mogelijk dat zo'n misdrijf kan verjaren? Je hebt als slachtoffer een hele lange aanloop nodig om tot die stap te komen. En dan doe je het vooral om te voorkomen dat de dader nog meer slachtoffers maakt.'' Ze realiseert zich dat het vastzetten van Joep haar niet zal bevrijden. ,,Ik moet ophouden met vragen om erkenning.''

De namen van Marjolein en Joep zijn gefingeerd.

zondag 13 maart 2005, 07:22




Copyright: Noordhollands Dagblad